Dobór podłoża to decyzja podejmowana na samym początku pracy nad obrazem - i potrafiąca zaważyć na jego losach przez kolejne dekady. Farby akrylowe, olejne i tempera zachowują się zupełnie inaczej: różnią się spoiwem, elastycznością wyschniętej warstwy i tym, czego oczekują od powierzchni. Dobrze dobrane podobrazie sprawia, że farba pracuje tak, jak powinna. Źle dobrane potrafi po latach doprowadzić do spękań albo osłabienia płótna.
Czym różnią się wymagania farb akrylowych, olejnych i temper wobec podobrazi malarskich?
Akryl to spoiwo wodne tworzące po wyschnięciu elastyczną powłokę. Jest pod tym względem wdzięczny - dobrze wiąże się z gesso i toleruje umiarkowanie chłonne podłoża. Kluczowe, by grunt równomiernie przyjmował farbę, bo nierówną chłonność od razu widać w kolorze i fakturze.
Farby olejne stawiają wymagania innej natury. Olej schnie przez utlenianie, trwa to tygodniami, a spoiwo z czasem działa niszcząco na włókna płótna. Dlatego surowe płótno musi zostać odizolowane od farby - warstwą kleju, żelatyny albo gruntu. To kwestia trwałości obrazu, nie wygody.
Tempera zachowuje się jeszcze inaczej. Wyschnięta warstwa jest twarda i mało elastyczna, więc źle znosi ruchy podłoża - dlatego tradycyjnie malowano nią na sztywnych deskach. Na płótnie sprawdzi się przy solidnym napięciu i chłonnym, niezbyt tłustym gruncie.
Jak dobrać rodzaj podobrazia malarskiego do wybranej techniki malowania?
Wybór sprowadza się do dwóch rzeczy: rodzaju płótna i sposobu jego przygotowania. Do akryli świetnie sprawdza się bawełna z uniwersalnym gruntem - na przykład podobrazie malarskie z płótnem bawełnianym 300 g/m2 pokrytym trzema warstwami gesso. Gotowe do pracy od razu po wyjęciu z opakowania.
Przy oleju warto rozważyć len. Jest mocniejszy i stabilniejszy wymiarowo od bawełny, a płótno lniane 450 g/m2 z gruntem uniwersalnym daje solidną bazę pod grubsze warstwy farby. Ciekawą opcją jest len impregnowany żelatyną, transparentny i bez gruntu - dla malarzy, którzy chcą sami zagruntować płótno pod konkretną technikę albo zależy im na widocznej barwie lnu.
Tempera wymaga podłoża maksymalnie stabilnego. Jeśli decydujecie się na płótno, wybierzcie mocną, grubszą listwę i dobrze napięty len, a nie cienkie podobrazie na wąskiej ramce.
Na jakie parametry podobrazia zwrócić uwagę przed zakupem?
Pierwszy to gramatura płótna. Cieńsze, 280-300 g/m2, wystarczy do prac o mniejszych formatach i do akryli. Grubsze, 450 g/m2, lepiej znosi napięcie na dużych powierzchniach.
Drugi to przekrój listwy krosna. Cienka listwa 30×16 mm sprawdzi się przy niewielkich obrazach, ale przy formatach idących w metry potrzeba znacznie solidniejszej konstrukcji - 52×22 czy 65×24 mm. Zbyt słabe krosno przy dużym płótnie po prostu się wygina.
I detal, który łatwo przeoczyć: kliny rozporowe. Pozwalają dobić napięcie płótna po latach, gdy naturalnie zelżeje. Dobre podobrazie ma je w komplecie.
